رصدخانه (ستاره شناسی)

  رصدخانه (ستاره شناسی)

از لینک زیر هم دادن نمایید

    بهترین هدیه و کادو . جذاب . نفیس و ماندگار ... بهترین برای دکوراسیون و تزئینات

نگاه اجمالی

ستاره شناسان اکثر مطالعات مفصل فضایی خود را از طریق رصدخانه‌ها انجام می‌دهند. محل رصدخانه یکی از مهمترین خصوصیات آن است زیرا تلسکوپها باید دور از نور شهرها مستقر شوند تا نور ضعیف ستارگان تحت شعاع قرار نگیرد. رصدخانه‌ها اغلب در کنار اقیانوس ساخته می‌شوند، زیرا هوای آنجا ثابت‌تر است و ستارگان کمتر سوسو می‌زنند، در نتیجه تصاویر شفافتری بدست می‌آیند.

در آنجا تلسکوپها ، نوری را که از سیاره‌ها ، ستارگان و کهکشانهای دور دست می‌رسد، جمع می‌کنند. رصدخانه ، ساختمان ویژه‌ای به شکل گنبد دارد تا تلسکوپها را از باد ، باران و برف حفظ کند. در گنبد رصدخانه دریچه‌ای هست که از راه آن ، تلسکوپ را متوجه آسمان می‌کنند. در یک رصدخانه بزرگ ، چندین تلسکوپ بکار گرفته می‌شود، تا هر کدام به شیوه‌ای مخصوص مورد استفاده اخترشناسان قرار گیرند.

شرایط یک رصدخانه

رصدخانه‌های مهم بر فراز کوهها بنا می‌شوند تا از مزاحمت ابرها به دور باشند. در کوهستان ، روشنایی شهر و خیابانهای آن نیز به حداقل می‌رسد. گاهی اختر شناسان برای رسیدن به تلسکوپهای خود ، هزاران کیلومتر راه طی می‌کنند. یک رصدخانه جدید علاوه بر اخترشناس ، به اشخاص دیگری برای کار با کامپیوترها ، ساختن تجهیزات و راه اندازی تلسکوپها نیاز دارد. کار با کامپیوترها نه تنها در نشانه روی خودکار تلسکوپ به طرف اجرام آسمانی بلکه در محاسبات بسیار مشکل به اخترشناس کمک می‌کنند.

گنبد محافظ
گنبد گران رصدخانه از تجهیزات در برابر عناصر
طبیعی محافظت می‌کند. باز شدن شکاف
سقف آن تلسکوب را آشکار می‌کند.

رصدخانه‌های معروف

رصدخانه ماونت پالومار

رصدخانه مشهور «ماونت پالومار» ، در کالیفرنیای جنوبی و در 160 کیلومتری لس‌آنجلس واقع است. اختر شناسان آمریکا ، رصدخانه جدیدی در آریزونا و بر فراز کوهستان «کیت پیک» تأسیس کرده‌اند. در حومه شهر توسکان ، چراغهای خیابانها را بخاطر این تلسکوپ به حداقل می‌رسانند. تلسکوپهای مهم بریتانیا ، در رصدخانه سلطنتی گرینویچ قرار دارد.

رصدخانه سارس ویلز

با همکاری مشترک اخترشناسان بریتانیا ، رصدخانه‌ای در «سارس ویلز جدید» بر پا شده است. چهارمین تلسکوپ بزرگ جهان با آینه‌ای به قطر 3.9 متر در این رصدخانه است. در زیر گنبد آن تأسیسات دیگری مانند کتابخانه ، آشپزخانه و تاریکخانه برای ظهور عکسهای تهیه شده وجود دارد. اخترشناسان با فرا رسیدن روز ، در ساختمان مجاور این گنبد عظیم به استراحت می‌پردازند.

رصدخانه‌های نیمکره جنوبی

برای آنکه اطلاعات بیشتری از ستارگان و کهکشانهای آسمانی نیمکره جنوبی بدست آید. در آمریکای جنوبی ، استرالیا و جزایر قناری نیز رصدخانه‌های جدیدی ساخته‌اند. رصدخانه‌های جدیدی که در هوای صاف کوهستان «آند» در شیلی واقعند، به کاوش آسمان نیمکره جنوبی می‌پردازند. هر کدام از آنها به تلسکوپهای بسیار مدرن ، مجهز هستند. به این ترتیب از آسمان نیمکره جنوبی ، می‌توان عکسهایی با کیفیت خوب تهیه کرد.

رصدخانه‌های رادیویی

بسیاری از کهکشانها ، موج رادیویی گسیل می کنند. این امواج با تلسکوپهای رادیویی بزرگ ، آشکار می شوند. خوشبختانه ، ابرها جلوی موج رادیویی را نمی گیرند. از این رو می توان رصدخانه‌های مخصوص اختر شناسی رادیویی را در نواحی ابرآلود نیز بنا کرد. در انگلستان ، رصد‌خانه های رادیویی بزرگی نزدیک منچستر و نیز کمبریج وجود دارد. چندین رصدخانه بزرگ هم ایالات متحد آمریکا ، روسیه و استرالیا مشغول کاوش هستند. از تلسکوپهای رادیویی نه تنها به هنگام شب بلکه در روز نیز می توان استفاده کرد.

مشاهده ستارگان
در میان تلسکوپهای مائوناکیا 5 دستگاه از
بزرگترین تلسکوپهای دنیا از جمله تلسکوپ
«کک» وجود دارد که آینه‌ای به عرض 10 متر دارد.

مائوناکیا

ستاره شناسان کشورهای مختلفی از رصدخانه مدرن مائوناکیا در آتشفشانی خاموش در هاوایی استفاده می‌کنند. این رصدخانه 4200 متر (13800 پا) بالاتر از سطح دریا ، یعنی بالاتر از اکثر ابرها و در جزیره‌ای محصور با اقیانوس آرام قرار دارد. این شرایط ، مائوناکیا را یکی از بهترین محلهای رصد فضایی دنیا نموده است. مائوناکیا تصاویر فوق العاده شفافی از اجرام سماوی عرضه می‌کند. بخاطر استقرار این رصدخانه در چنان ارتفاعی ، تلسکوپهایش می‌توانند تشعشع مادون قرمز و مایکروویو را که توسط لایه‌های تحتانی جو متوقف می‌شوند، دریافت کنند.

پرتوهای x نمی توانند در جو زمین نفوذ بیشتری کنند. برای آشکار کردن آنها ، دانشمندان فضاشناس ، رصدخانه‌های خودکار ساخته اند. این رصدخانه‌ها در ارتفاع بسیار ، زمین را دور می زنند. تلسکوپهای آنها به کمک علائم رادیویی از زمین کنترل می‌شود و پرتوهای نامرئی x ستارگان را بررسی می‌کند. اخترشناسان امیدوارند که روزی رصدخانه‌هایی شامل چندین نوع تلسکوپ به دور زمین روانه کنند. در این صورت چگونگی هوا بر کار اخترشناسان تأثیر نخواهد گذاشت.

 

عکسهایی از رصدخانه های معروف و مجهز

***************

رصد خانه ای در هر شهر

روزگار ما  که عصر علم و فنآوري است مراکز نجومي و رصدخانه اي زيادي در شهرهاي بزرگ و کوچک دنيا با هدف آشنايي عموم با علم نجوم در اماکن عمومي شهرها مانند: پارکها و فضاهاي سبز، فرهنگسراها و مراکز آموزش عمومي و ...  ايجاد شده که با نمايي زيبا و تماشايي داراي فضاهايي با کاربريهاي مختلف علمي، آموزشي و حتي تفريح و سرگرمي است تا عموم علاقه مندان و خصوصاً نسل جوان با پديده هاي سماوي و خلقت آشنا  شده و زمينه رشد فکري و خلاقيت آنان را فراهم نمايد.
بواقع در عرصه نجوم، رصدخانه جايگاهي ديرين و بنيادي  و مکاني پيشرو  در درک و پژوهش جهان اطراف ما و عامل رشد و توسعه نجوم و علوم پايه در کشورها است. اهميت اين مکان در جوامع پيشرفته به خوبي درک گرديده  گسترش و کاربرد  وسيع يافته است. مواردي همچون مرکز علوم و فضاي چابوت در حومه شهر سانفرانسيسکوي آمريکا ، مرکز علوم  و هنر  هرييت در آيداهوي آمريکا ، رصدخانه گريفيث پارک در لوس آنجلس آمريکا ، رصدخانه هايلند رود پارک در لوئيزيناي آمريکا ، رصد خانه اورانيا در اتريش و ...  نمونه هاي شاخص هستند.

خوشبختانه در چند سال اخير نيز در برخي شهرهاي بزرگ و کوچک کشور عزيزمان با عنايت مسئولين محترم و حمايت مادي و معنوي مردم علم دوست چنين اماکن نجومي احداث و به بهره برداري رسيده است در اينمورد ميتوان به مرکز علوم و ستاره شناسي تهران،  مرکز آموزش نجوم اديب اصفهان، رصدخانه و مرکز اخترشناسي ابن صلاح در همدان ، رصدخانه کوثر اصفهان ، رصدخانه و مرکز علمي شيرين در فساي شيراز ، رصدخانه عبدالرحمن صوفي رازي در شهر جديد صدراي شيراز،  رصدخانه سعادت شهر استان فارس،  رصدخانه آلاشت مازندران و  ... اشاره کرد.

نکته جالب توجّه آنکه در احداث اين مراکز علاوه بر نهادهاي دولتي مانند: سازمان اجتماعي-فرهنگي شهرداريها ، سازمان آموزش و پرورش و  دانشگاهها، اشخاص حقيقي و مردم علاقه مند نيز همياري قابل توجهي داشته اند که نشاندهنده  بينش و فرهنگ بالاي مردم آن ناحيه است. براي نمونه زنان روستايي در منطقه سعادت شهر شيراز براي تحقق هر چه سريعتر ساخت رصدخانه در منطقه خود  زيور آلات شان را به مسئولين اهداء کردند به گونه اي که خبر آن در برخي سايتهاي بين المللي نيز منعکس گرديد. در رصدخانه اي ديگر در منطقه فساي شيراز دکتر تالبين نزاد ، يکي از شخصيتهاي مشهور علمي ايران و جهان با هزينه شخصي خود تلسکوپ بزرگ رصدخانه را از شرکت سازنده اش در آمريکا خريداري و با پروازي مستقيم  به کشور منتقل و  نصب کرد